आजको डिजिटल युगमा फेसबुक केवल सामाजिक सञ्जाल मात्र नभई विचार, भावना, सफलता र पहिचान प्रदर्शन गर्ने एउटा ठूलो मञ्च बनेको छ। तर फेसबुकमा देखिने चमकधमक, तडकभडक र आत्मप्रशंसाले कहिलेकाहीँ यस्तो भ्रम सिर्जना गर्छ कि संसारका सबैभन्दा सफल, जान्ने, प्रभावशाली र सर्वेसर्वा मानिसहरू नेपाली नै हुन् ।
सबैजना आफूलाई असाधारण देखाउन व्यस्त छन् । तर प्रश्न उठ्छ । यो बाहिरी आभास र वास्तविक जीवनबीचको दूरी कति ठूलो छ ? यस्तो खोक्रोपन बोकेर समाज कति दिन टिक्न सक्छ ?
सामाजिक सञ्जालमा मानिसहरूले आफ्नो जीवनको उज्यालो पक्ष मात्र देखाउने गर्छन् । सफलताको एउटा क्षणलाई धेरै पटक प्रस्तुत गरिन्छ तर त्यसपछाडिको संघर्ष, असफलता, पीडा र कमजोरीलाई प्रायः लुकाइन्छ । यसले हेर्ने मानिसमा सबैको जीवन उत्कृष्ट छ भन्ने भ्रम पैदा गर्छ ।
नेपालमा पनि यस्तै प्रवृत्ति बढ्दो छ । कतिपय व्यक्तिहरू आफ्नो वास्तविक हैसियतभन्दा धेरै ठूलो देखिन खोज्छन् । महँगो होटलको फोटो, विदेशी सामान, राजनीतिक सम्बन्ध, प्रभावशाली व्यक्तिसँगको तस्बिर वा प्रेरणादायी भनाइ पोस्ट गरेर आफूलाई समाजमा विशेष प्रमाणित गर्न खोजिन्छ ।
तर वास्तविकता यति सरल छैन । फेसबुकमा देखिने सबै कुरा सत्य हुँदैन । धेरैजसो सामग्री योजनाबद्ध रूपमा प्रस्तुत गरिएको हुन्छ । कहिलेकाहीँ ऋण लिएर गरिएको विलासिता, अरूको उपलब्धिलाई आफ्नोजस्तो देखाउने प्रवृत्ति वा लोकप्रियता प्राप्त गर्न बनाइएका कृत्रिम कथाहरू पनि सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका हुन्छन् । यसले केवल अरूलाई भ्रमित मात्र पार्दैन, पोस्ट गर्ने व्यक्तिलाई पनि कृत्रिम जीवन बाँच्न बाध्य बनाउँछ ।
यो खोक्रोपनको अर्को असर युवापुस्तामा बढी देखिन्छ । सामाजिक सञ्जालमा देखिने जीवनसँग आफ्नो जीवन तुलना गर्दा धेरै युवामा हीनताबोध, असन्तुष्टि र मानसिक तनाव बढ्न सक्छ । उनीहरूलाई लाग्न सक्छ कि अरू सबै सफल छन्, आफू मात्र पछि परेको छ । वास्तविकतामा भने प्रत्येक व्यक्तिको संघर्ष फरक हुन्छ र सफलताको बाटो पनि समान हुँदैन । सामाजिक सञ्जालले देखाउने तस्बिर जीवनको सम्पूर्ण सत्य होइन ।
अर्कोतर्फ, सामाजिक सञ्जालमा धेरै बोल्ने, राष्ट्रवादको नारा लगाउने वा आफूलाई समाजको उद्धारकर्ता प्रस्तुत गर्ने सबै व्यक्ति व्यवहारमा त्यत्तिकै जिम्मेवार हुन्छन् भन्ने पनि आवश्यक छैन । शब्द र कर्मबीच ठूलो अन्तर देखिन थालेपछि समाजमा विश्वासको संकट उत्पन्न हुन्छ । केवल लोकप्रिय बन्नका लागि गरिएका अभिव्यक्ति वा देखावटी देशभक्तिले दीर्घकालीन परिवर्तन ल्याउन सक्दैन ।
यसको अर्थ फेसबुक वा सामाजिक सञ्जाल आफै खराब हो भन्ने होइन । यो एउटा शक्तिशाली माध्यम हो, जसले ज्ञान, सूचना, सिर्जना र सकारात्मक अभियानलाई पनि व्यापक रूपमा फैलाउन सक्छ । तर यसको प्रयोग गर्ने व्यक्तिको सोच र उद्देश्य नै सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुन्छ । यदि हामी सत्यभन्दा प्रदर्शनलाई, मूल्यभन्दा लोकप्रियतालाई र कर्मभन्दा प्रचारलाई प्राथमिकता दिन्छौँ भने त्यो समाजको लागि चिन्ताको विषय बन्छ ।
अन्ततः, बाहिरी चमक सधैँ टिक्दैन । वास्तविक सम्मान, विश्वास र प्रतिष्ठा सामाजिक सञ्जालको लाइक, शेयर वा फलोअरबाट होइन, इमानदार कर्म, नैतिकता र समाजप्रतिको योगदानबाट प्राप्त हुन्छ । फेसबुकमा आफूलाई विश्वकै सर्वेसर्वा देखाउन सजिलो हुन सक्छ, तर वास्तविक जीवनमा त्यो स्थान प्राप्त गर्न निरन्तर मेहनत, विनम्रता र उत्तरदायित्व आवश्यक पर्छ ।
त्यसैले खोक्रो प्रदर्शनभन्दा वास्तविक काममा विश्वास गर्ने संस्कृतिको विकास गर्न सके मात्र समाज दिगो रूपमा अघि बढ्न सक्छ । आखिर, आभासभन्दा वास्तविकता सधैँ बलियो हुन्छ र सत्यको जगमा उभिएको व्यक्तित्व मात्र समयको परीक्षामा टिक्न सक्छ ।
-1784473660.jpg)
-1784738992.jpg)
